درباره اسیابهای آبی

اين ابتدائي ترين و مهمترين نياز بشر بود … ‹‹ نان›› و براي تهيه

آرد،لازم بودتادانه هاي طلائي گندم به نرمي خرد شود و براي

اينكارمردمان سخت كوش یزد از آب كمك گرفتندوباساختن و بكار

انداختن آسيابهابه منظورخوددست يافتند.يكبار ديگر بشردرجدال

تن به تن باطبيعت پيروز شدواين نيروي لايزال را به نفع خود بكار

گماردواز آب برای خورد کردن گندمهای خوداستفاده کرد.به

طوریکه حضرت زرتشت در اوستا زیبا ترین صدا را شنیدن خورد

شدن گندم ها زیر چرخ های آسیاب می داند. آسیابهاکلا ازجمله

باارزشترین ابزاری است که بایددرگروه بااهمیت ترین اخترعات

بشر قرار گیرندهمچون چرخ سفالگری وپختن سفال درکوره

هاویاابداع خط و.... که متا سفانه هیچ نام ونشانی از این

اختراع زندگی بخش بشر درکتابها و... وجود نداردهمچون ابداع

کندن قنات واختراع چرخ چاه برای به دست آوردن آب زندگی

بخش. هم اکنون از تکنولوزی ونحوه کار کردن اسیابها چه بادی

چه آبی وچه دستی درجای جای دنیابرای تولیدبرق وانرزی

استفاده می شود بدون آنکه از هویت آن جز اندکی نوشته شده

باشد. این آسیابهاکه می توان آنهارا همرا ه باچرخ چاه به عنوان

تنها روح دهندگان زندگی مردم روستا در دوران باستان نام

برد هم اکنون به خرابه هایی بیش بدل نیست که همچون زخم

بزرگ چرکیده ای است بر بدن میراث فرهنگی جهان. آیا انسان

معاصر علت تخریب را چه می بیند.به وجود آمدن تکنولوزی و

گوشه گیری این میراث یا چیز دیگری . آیا همین آسیابها نبودند

که باعث شدند ریشه پدران انسان معاصر نخشکد .

به همین منظور اینجانب به این فکر افتادم که در این زمینه به

تحقیق بنشینم.

آسیابهای آبی از جمله وسایل مورد نیازی است که از یونانیان به

ایرانیان دوره ساسانی به ارث رسیده است.این آسیابها در سه

نوع1

- آسیاب های نودانه :

در این نوع از آسیاب یک میله عمودی وتعدادی خمیده وجود دارد

وگفته می شود که اختراع یونانیان است. گرچه طبق نسخه

استرابو نخستین آسیابی که از این نوع در تاریخ  ثبت شده

ان است که به وسیله مهرداد (میترادات )پادشاه پارت (65ق.م)

در قصروی در آسیای صغیر برپا شد.این نوع آسیاب در سده4 و5

ق.م به چین رسید. آیا واسطه های ایرانی که در بلخ میزیسته

اند یونانی ها یی که در بلخ می زیسته اند هنوز نمی دانم .یک

نوع آسیاب دیگر در ایران زیاد به کار می رود.

.  

2– آسیاب های چرخی

در این نوع از اسیابها که رایج ترین نوع آسیاب های آبی در

مناطق گیلان هستند ودر کنار رودهایی که حجم آب زیاداست

وارتفاع اب کم به کا رمی روند.در این نوع میله افقی به چرخ آب

وصل شده به وسیله دنده ای میله افقی به میله عمودی که

سنگ رویی را می گرداند اتصال دارد.گفته میشود اختراع این

آسیاب از یک مهندس رومی است که در سده وال پیش از میلاد

میزیسته است . این نوع آسیاب از طریق امپراتوری پهناور روم

به آتن،گل ودر سده 4 میالدی به بیزانس رسید. یک ایرانی به نام

مترودورسدر آغاز همان سده آن را درهند متداول کرد .

آسیاب های نوع 3

به اصطلاح آسیاب شناور.

احتما لا در سده دهم زیاد معمول بوده است .چه مقدسی تاریخ

نویس مشهور مینگارد که وی سخت تحت تاثیر این آسیاب های

عجیب که دراطراف رودهای بزرگ بین النهرین ،خوزستان

وخراسان برپاشده بود وبا چرخهابزرگ حرکت می کرد قرار گرفته

است. طبق نوشته پروکپیوس این نوع آسیاب ها را سردار رومی

بلیزاریوس به هنگامی که گوتها روم را درسال 537 میلادی

محاصره کردندو روم آبهای آنها را قطع کرده و همه آسیابهای

شهر را از کار انداخته بودند اختراع کرد.

اطلاعات بیشتر در روزهای آینده تقدیم می شود.

منبع اطلاعات کتاب صنایع دستی کهن ایران